Boru Bükme Kalıplarında Eksenel Boşluk ve Radyal Hizalama Toleransları

Boru bükme operasyonlarında büküm kalıbı ile sıkma çenesi arasındaki eksenel boşlukların hatalı seçilmesi, büküm ekseninde kaymalara ve boru geometrisinde istenmeyen deformasyonlara yol açar. Müşteri büküm girişinde kırışık veya kayma bildirince bakılan ilk yerlerden biri bu eksenel hatadır. Kalıp yuvasındaki radyal boşluklar malzemenin form alma karakteristiğini doğrudan etkiler ve sistemin bütününde mekanik kararlılığı belirler.

Büküm Kalıbı ve Sıkma Çenesi Eksenel Hizalama Esasları

Büküm kalıbı oluğu ile sıkma çenesi oluğunun eksen eksenine tam oturmaması, malzemenin büküm anında radyal yönde kaçmasına neden olur. Bu kaçıklık, borunun dış çeperinde yığılma veya iç çeperinde lokal büzülmeler yaratabilir. Dural Makine olarak 1991’den beri İstanbul Güngören’deki tesisimizde ürettiğimiz GRIFFIN CNC boru bükme makinesi serisinde, bu eksenel toleranslar ETU yazılımı altyapısıyla hassasiyetle yönetilir. Takım setlerinin makine milli merkezine göre milimetrik olarak hizalanması, çene kayması riskini azaltır.

Radyal Boşlukların Malzeme Akışına Etkisi

Kalıp oluk yarıçapının boru dış çapından büyük veya küçük tasarlanması, malzemenin akış yönünü bozar. Fazla radyal boşluk, borunun büküm esnasında ovalleşmesini tetiklerken; yetersiz boşluk ise sürtünmeyi artırarak yüzeyde çizilmelere yol açar. Özellikle ince etli profillerde bu boşlukların tolerans aralığı dar tutulmalıdır. EOS tam elektrikli boru bükme makinelerinde servo motorlu eksen kontrolü sayesinde bu radyal oturma hassasiyeti her çevrimde sabit kalır.

Aşınma Toleransları ve Periyodik Kontrol Kriterleri

Çalışma saatleri arttıkça kalıp oluklarında ve sıkma yüzeylerinde mikro aşınmalar meydana gelir. Bu aşınma, eksenel boşluğun zamanla artmasına ve büküm tekrarlanabilirliğinin düşmesine neden olur. Saha kontrollerinde, kalıp setlerinin yataklama yüzeylerindeki radyal boşluk komparatör yardımıyla ölçülür ve kritik sınırların üzerine çıkan takımlar yenilenir veya revize edilir. Yağlama filminin kararlılığı da bu boşluk içindeki sürtünme direncini doğrudan etkiler.

Takım Seti Seçimi İçin Gerekli Veriler

Doğru eksenel hizalama ve uzun takım ömrü için projeye başlarken net verilerin sunulması gerekir. Parçaya uygun takım kombinasyonunun belirlenmesi amacıyla STEP veya ölçekli teknik çizim, boru malzemesi, dış çap, et kalınlığı, merkezî büküm yarıçapı ve yıllık üretim adedi bilgileri paylaşılmalıdır.