Sıkı radyanlı bükümlerde boru iç duvarının içe çökmesi, malafa bilyelerinin konumuna ve aralarındaki hatve mesafesine doğrudan bağlıdır. Yanlış bilye sayısı veya hatalı hatve aralığı, büküm bölgesinde iç yüzde yığılmalara ve dalgalı deformasyonlara yol açar. İstanbul Güngören’de 1991’den beri üretim yapan Dural Makine tesislerinde hazırlanan denemelerde, bu geometrik uyumsuzluğun büküm momentini doğrudan etkilediği görülmüştür.
Toplu Malafa Geometrisi ve Top Sayısı
Boru çapı ile orta hat yarıçapı oranı daraldıkça tek parçalı malafalar yetersiz kalır. Esnek bir iç destek sağlamak için toplu malafa grupları kullanılır. Top sayısı, büküm açısına ve malzemenin akma sınırına göre belirlenir. Yetersiz top adedi, büküm formunun şekillendirme zonunda tam desteklenmemesine neden olur.
Hatve Mesafesi ve Eksenel Hareket Uyumu
Toplar arasındaki hatve mesafesi, büküm sırasında malzemenin akış yönündeki serbestliğini belirler. Hatve çok uzun tutulduğunda toplar arası boşlukta iç yüzde çökme riski artar. Hatve çok kısa olduğunda ise toplar birbirine biner ve sürtünme artarak iç yüzeyde çizilmelere yol açabilir.
Sürtünme, Yağlama ve Malzeme Akışı
Malafa ile boru iç duvarı arasındaki sürtünme kuvveti, çekme gerilmesini doğrudan artırır. Doğru viskoziteye sahip mandrel yağı kullanılmadığında, toplar arası sürtünme artar ve büküm esnasında iç boru yüzeyinde dalgalanmalar gözlenir. Müşteri büküm girişinde kırışık bildirince bakılan ilk yerlerden biri bu temas yüzeyi ve yağlama seviyesidir.
DuralBend Makinelerinde Takım Entegrasyonu
Gelişmiş Griffin serisi CNC boru bükme makinelerinde toplu malafa hareketleri, ETU yazılımı üzerinden simüle edilerek programlanır. Malzemenin et kalınlığı ve büküm yarıçapı verileri sisteme girilerek en uygun takım kombinasyonuna ulaşılır. Doğru takım seçimi ve hatve ayarı için teklif aşamasında STEP veya ölçekli çizim, malzeme cinsi, et kalınlığı, merkez yarıçapı ve yıllık adet bilgileri paylaşılmalıdır.
Sık sorulanlar
Çoklu toplu malafa hangi durumlarda gereklidir?
Dar merkez yarıçaplı ve ince etli boru bükümlerinde iç çökme ve dalgalanmayı önlemek için çoklu toplu malafa tercih edilir.
Hatve ayarı yanlış olursa ne olur?
Hatve çok uzunsa top aralarında iç çökme artar, hatve çok kısaysa toplar sıkışarak iç yüzeyde sürtünme izi ve yırtılma riski oluşturur.